Interview met Frédéric Lepla: de kunst van het fotograferen van vuurwerk
Als professioneel fotograaf gevestigd in de Oise heeft Frédéric Lepla zich ontwikkeld tot een unieke blik in de pyrotechnische fotografie. In dit interview deelt hij zijn werkwijze, zijn verkenningen op locatie, zijn materiaalkeuzes en wat een vuurwerk tot een memorabel beeld maakt.
Een vuurwerk fotograferen is niet alleen op het juiste moment afdrukken onder een verlichte hemel. Het is vooruitdenken, componeren, de mechaniek van een pyrotechnische show begrijpen en aanvaarden dat het uiteindelijke beeld ontstaat uit een gebeurtenis die zich niet opnieuw zal afspelen. Als professioneel fotograaf sinds 2010 heeft Frédéric Lepla van deze veeleisende discipline een van zijn signaturen gemaakt. In aanloop naar de Masters de Feu 2019 blikte hij voor ons terug op zijn parcours, zijn technieken en zijn herinneringen aan grote shows over de hele wereld.
Vuurwerk, een kinderlijke ontroering die een visuele taal werd
Voor Frédéric Lepla ligt de kracht van vuurwerk vooral in zijn vergankelijkheid. Een mortier ontploft, ontvouwt zich, laat een lichtspoor achter en verdwijnt weer. Fotografie grijpt precies in dat interval in: zij bewaart wat het publiek slechts even ziet. De fotograaf spreekt graag over poëzie, rook, zwart kruit en kleuren die een heel eenvoudige verwondering oproepen, die van de eerste raketten die je als kind zag.
Maar de hedendaagse pyrotechniek beperkt zich allang niet meer tot een opeenvolging van kleurrijke fonteinen. In grote wedstrijden en muzikale shows ontstaat emotie ook uit synchronisatie. Een effect is niet alleen mooi op zichzelf: het wordt sterker wanneer het een muzikale frase, een ritmische breuk of een stilte volgt. In Compiègne maakt die precisie deel uit van de ervaring. De Masters de Feu bieden de fotograaf een ideaal terrein: een pyrotechnische signatuur, veel publiek, een herkenbare locatie en een volledige dramaturgie die in enkele seconden gevangen moet worden.
Van generalistische fotograaf naar pyrotechnische specialisatie
Frédéric Lepla start zijn professionele activiteit in 2010. Zoals veel zelfstandige fotografen begon hij met uiteenlopende domeinen: bruiloften, bedrijfsevenementen, concerten, reportages. Gaandeweg tekent zich een specialiteit af. De persoonlijke passie voor vuurwerk, maar ook de compatibiliteit van nachtelijke shows met zijn organisatie, brengen hem ertoe een steeds nauwkeuriger blik op pyrotechniek te ontwikkelen.
De echte doorbraak komt in 2012, tijdens een pyrotechnische show in Annecy. Na de verspreiding van zijn beelden op sociale media ontdekken vuurwerkmakers zijn werk. Van het een komt het ander, en de opdrachten nemen toe. De fotograaf, gevestigd in de Oise, documenteert vervolgens shows in Frankrijk en daarbuiten, met die dubbele eis: een spectaculair beeld maken, maar wel trouw aan de geest van de show.
Wat pyrotechnische fotografie echt onderscheidt
Vuurwerkfotografie berust op een paradox. De show is snel, soms uiterst intens, maar het beeld wordt opgebouwd met lange belichtingstijden. Waar een portret in een fractie van een seconde kan worden vastgezet, telt een pyrotechnische foto het licht op over meerdere seconden, en soms nog langer. De camera registreert dan het traject, de ontplooiing en de lichtpersistentie van de effecten.
De uitdaging is om het beeld te vullen zonder het te verzadigen. Te kort en de belichting vertelt niet genoeg. Te lang en de hoge lichten verbranden, verdwijnt de scène in de massa en verandert de finesse van het vuur in een onduidelijke vlek. Daar komt de ervaring van de fotograaf in beeld: effectfamilies kennen, tableaux aanvoelen, weten wanneer je de belichting opent en wanneer je ze stopt. Succes berust minder op toeval dan op een reeks beslissingen die vóór en tijdens de show worden genomen.
Componeren met de locatie: het belang van de renbaan van Compiègne
Frédéric Lepla benadrukt een essentieel punt: een foto van vuurwerk blijft in de eerste plaats een foto. Ze gehoorzaamt dus aan de regels van compositie, kadrering en visuele leesbaarheid. Een verlichte hemel kan indrukwekkend zijn, maar wordt interessanter wanneer hij zich in een decor inschrijft. Een monument, architectuur, een horizonlijn of een menigte geven schaal en identiteit aan de show.
In Brussel kan het Atomium een vuurwerkbeeld onmiddellijk situeren. In Compiègne kan die rol worden gespeeld door de tribunes van de renbaan. Hun aanwezigheid vertelt de context van de Masters de Feu: een wedstrijd, publiek, een groot populair en internationaal rendez-vous. De locatie integreren betekent afrekenen met het generieke beeld. Het laat voelen dat dit vuurwerk precies daar, in precies die sfeer heeft plaatsgevonden.
Materiaal: stabiliteit vóór verfijning
In zijn benadering blijft materiaal een hulpmiddel, nooit een doel op zich. Frédéric Lepla werkte met full-frame reflexcamera’s voordat hij overstapte op compactere hybride toestellen. Het voordeel is dubbel: lichtere uitrusting voor verplaatsingen en de mogelijkheid om groothoeklenzen te gebruiken die geschikt zijn voor brede scènes. Zeer open brandpunten laten toe de hemel, het decor en soms de menigte in één beeld te omvatten, zonder de grootsheid van het pyrotechnische tafereel te verliezen.
De kwestie van stabiliteit is cruciaal. Bij lange belichtingen kan de geringste trilling de scherpte aantasten. Een stevig statief wordt dus onmisbaar. Bij een reflex kan de spiegelbeweging een microtrilling veroorzaken; bij een hybride verdwijnt die beperking. Maar welk toestel ook wordt gebruikt, het doel blijft hetzelfde: bewegingsonscherpte beperken, de tekening van de lichtsporen behouden en een zuiver, leesbaar, beheerst beeld verkrijgen.
De tips van Frédéric Lepla voor geslaagde vuurwerkfoto’s
De eerste raad is eenvoudig: niet uit de hand fotograferen. Een stabiel statief maakt het mogelijk de ISO-gevoeligheid te verlagen, digitale ruis te beperken en een voldoende lange belichtingstijd te gebruiken. Vervolgens moet je je kadrering voorbereiden vóór de show begint, want zodra de eerste mortieren zijn afgeschoten, is er weinig tijd om te improviseren. Verkenning is dus net zo belangrijk als het afdrukken.
Frédéric Lepla raadt ook aan om in termen van compositie te denken. Waar ligt het sterke punt van de locatie? Hoeveel ruimte laat je aan de hemel? Moet je tribunes, een gebouw, water of een silhouet integreren? Een goed pyrotechnisch beeld hangt niet alleen af van de schoonheid van het vuur: het hangt af van het evenwicht tussen onderwerp, locatie en licht.
Zijn persoonlijke truc bestaat erin neutrale grijsfilters te gebruiken, vaak ND-filters genoemd. Deze filters verminderen de hoeveelheid licht die de sensor bereikt en maken het mogelijk de belichtingstijd nog verder te verlengen zonder het beeld te overbelichten. Ze bieden meer vrijheid om meerdere effecten in één foto op te bouwen, op voorwaarde dat je de lichtdichtheid onder controle houdt.
Herinneringen aan shows over de hele wereld
Pyrotechnische fotografie heeft Frédéric Lepla naar zeer uiteenlopende plekken gebracht: Montréal, Brussel, Venetië, Qatar, Saoedi-Arabië, Marokko, Egypte, Polen, Oekraïne en zelfs Gabon. Elke bestemming brengt haar eigen beperkingen mee: toegang, veiligheid, weer, kijkhoek, afstand tot het afschieten, zicht op het decor. Soms moet de fotograaf lang zoeken naar het standpunt dat het beeld zijn volle kracht geeft.
Tot zijn meest markante herinneringen behoort een enorme vuurwerkshow in Kuwait City, in 2012, uitgespreid over meerdere kilometers gevel. Hij haalt ook Montréal aan, waar een op afstand bediende camera hoog op de structuur van een achtbaan kon worden geplaatst. Dichter bij Compiègne schonk het kasteel van Vaux-le-Vicomte hem een heel ander decor, met de tuinen ontworpen door Le Nôtre en een haast cinematografische sfeer.
Een blik ten dienste van vuurwerkmakers en publiek
In 2019 benadrukte Frédéric Lepla met humor dat verschillende van zijn klanten betrokken waren bij de avond van de Masters de Feu: de Franse Grand Final, de Italiaanse Parente en organisator ARTEVENTIA. Die nabijheid tot de professionals uit de sector verklaart ook de precisie van zijn blik. Een vuur fotograferen betekent niet alleen een mooi beeld maken voor sociale media; het betekent een creatie documenteren, vakmanschap waarderen en de herinnering verlengen van een show die is ontworpen om te verdwijnen.
Pyrotechnische fotografie vraagt dus om een paradoxale vorm van geduld: alles lang op voorhand voorbereiden om een ogenblik vast te leggen dat niet lang duurt. In Frédéric Lepla’s lens worden vuurwerken lichtarchitecturen. Ze behouden hun magie, maar krijgen een tweede leven: dat van een beeld dat de locatie, de muziek, het gebaar van de vuurwerkmaker en de ontroering van het publiek kan vertellen.